Radio amaterstvo - fascinirajuci hobi

Sadrzaj:



Uvod

Jos otkako je Marconi emitirao prve radio signale preko Atlantskog okeana, otprilike prije stotinu godina, radio amateri-eksperimentatori igraju znacajnu ulogu u razvoju radio komunikacija. Pocetkom dvadesetog vijeka, radio eksperimenti koje provode "obicni ljudi" su bili jedva tolerisani od strane nadleznih organa i radio amateri su bili ograniceni na upotrebe frekvencijskih podrucja koja su smatrana 'neupotrebljivim' u komercijalne i javne svrhe. Nakon okoncanja II Svjetskog rata, ogromna kolicina radio uredjaja je postala siroko dostupna, uveliko stimulisuci razvoj radio amaterstva

Trendovi u razvoju racunara, mikroelektronskih kola i materijala otvaraju radio amaterstvu nove mogucnosti.

Jedan od najfascinantnijih aspekata radio amaterstva je uspostavljanje radio veza sa drugim radio amaterima sirom zemaljske kugle, ponekad i iz najudaljenijih dijelova svijeta.

Vrlo cesto se uspostavlja dozivotno prijateljstvo izmedju radio amatera koji eksperimentiraju uz koristenje savremenih komunikacionih tehnika.

Radio amateri slusaoci ( SWL - short wave listeners ), takodje mogu kontaktirati sa ovim radio amaterima tako sto im salju tzv. QSL karte, izvjestaje velicine postanske karte, kojim potvrdjuju da su slusali tok njihove radio veze sa drugim radio amaterima.

Veliki broj radio amatera su zaljubljenici eksperimenata sa elektronskim komponentama. Mnogi radio amateri koriste i kompjuter kao pratecu opremu svojih radio uredjaja. Sve u svemu, radio amateri u svom hobiju danas koriste veliki broj razlicitih tehnika komuniciranja.

Mnogi stari radio amateri se sa nostalgijom sjecaju 'starih dobrih vremena', kada kompjuteri nisu postojali.

U mnogim zemljama radio amateri su osnovali svoja udruzenja sa ciljem razmjene ideja ali isto tako i zastite interesa radio amaterstva. U principu, ona se ne razlikuju bitno od udruzenja koja se brinu za zastitu interesa elektronicara - profesionalaca. Nadalje, cinjenica da se mnogi elektro-inzenjeri bave i radio amaterstvom, takodje cini razliku izmedju radio amatera i elektronicara - profesionalca neznatnom.


Ko su radio amateri?

Uz svaku radio amatersku licencu dodjeljuje se i jedinstveni pozivni znak, koji izdaje nadlezni organ, najcesce nadlezno ministarstvo u drzavi.

Pozivni znak se izdaje prilikom dodjeljivanja licence - dozvole za rad amaterske radio stanice.

Licenca se moze dobiti samo nakon uspjesnog polaganja ispita za amaterskog radio operatora, koji se takodje organizuje pod okriljem organa nadleznog za izdavanje licenci. Licencom se radio amateru dozvoljava da moze vrsiti eksperimente na polju radio komunikacija, pod tacno odredjim uslovima koji mogu biti vrlo slozeni.


Ko su radio amateri - slusaoci ( SWL )

Mnogi radio amateri se pocinju baviti svojim hobijem slusajuci kratkotalasne radio emisije. U pocetku slusaju emisije udaljenih radio stanica, da bi se vremenom zainteresirali za prijem slabih ili izoblicenih radio signala na raznim frekvencijskim podrucjima. Radio amateri - slusaoci najcesce prate radio komunikacije na raznim frekvencijskim opsezima, koji su medjunarodnim ugovorima dati na upotrebu radio amaterima.

Prijem drugih vrsta radio emisija, kao sto su signali tacnog vremena, takodje moze ponekad biti vrlo interesantan. Prijem signala "radio farova" moze dati korisne podatke o prostiranju radio talasa na odredjenom frekvencijskom podrucju u datom momentu.

Radio amateri-slusaoci (SWL) cesto sami konstruiraju svoje radio uredjaje, od antena do radio prijemnika i uredjaja za obradu signala. Pojavom kucnih racunara i druge vrste komunikacija, kao sto su prijem meteoroloskih karata, radio telex biltena, signala sporoanalizirajuce televizije itd. postaju sve popularnije.


Pozivni znaci

Radio komunikacije - ukljucujuci komunikacije radio amatera - su regulisane na medjunarodnom nivou od strane Medjunarodne telekomunikacione unije (International Telecommunication Union - ITU), organa Ujedinjenih nacija cije je sjediste u Zenevi, Svajcarska. Ova organizacija je svakoj drzavi dodijelila jedinstvenu oznaku (prefiks) kojom se identifikuju radio stanice iz te drzave. Oznaka radio stanice se sastoji od kombinacije slova i/ili brojeva.

Svakoj radio amaterskoj stanici se dodjeljuje njena oznaka, pozivni znak - koji je jedinstven u svijetu.
Pozivni znak se sastoji od dva ili tri dijela:

Identifikacija radio amatera - slusalaca (SWL)

Radio amaterima - slusaocima (SWL radio amaterima) se takodje izdaju identifikacione oznake. Njih dodjeljuju organizacije ciji su ti radio amateri clanovi.

U Holandiji, organizacija VERON dodjeljuje SWL radio amaterima "NL" oznake, a organizacija VRZA dodjeljuje "PA" oznake. U Belgiji, organizacija UBA dodjeljuje "ONL" oznake, a SWL radio amaterima sa podrucja ZND (Zajednice nezavisnih drzava - bivseg Sovjetskog Saveza) se dodjeljuju identifikacione oznake koje pocinju sa slovom U i nastavljaju se kombinacijom brojeva. Tako mozete naici na oznake 'NL8800', 'ONL2820' ili 'UA3-170-112', koje pripadaju SWL amaterima iz Holandije, Belgije i ZND, respektivno.


Vrste emisija signala koji se emituju putem radio amaterskih stanica.

Telegrafija ( Morseov kod )
Tastovanje predajnika u ritmu odredjenih sekvenci kratkih i dugih znakova je najstariji nacin odasiljanja signala putem radija. Morseov kod je jos uvijek vrlo popularan, posebno u uslovima lose cujnosti. Pocast ovoj vrsti emitovanja signala putem radija je iskazana u Odi TA kodu

Telefonija
Radio amateri koriste radio predajnik za prijenos govora, na isti nacin na koji se govor prenosi putem radio difuznih stanica.

Amaterska televizija ( ATV ) i Sporoanalizirajuca televizija( SSTV )
Koristenjem raznih tehnika putem radija mogu biti emitovane i slike.

Mobilna i upotreba radio stanica sa izmjestenih lokacija.
Pri upotrebi radio stanica van njihove stalne lokacije, a posebno pri emitovanju iz vozila, posebna paznja se poklanja tezini i velicini uredjaja i potrosnji energije. U urbanim sredinama u upotrebi je i veliki broj repetitora, koji rade autonomno (bez potrebe za operatorom), a postavljeni su na visokim objektima tako da pokrivaju sto vece podrucje radi povecanja dometa radio stanica, koje bez posredovanja repetitora ne bi mogle stupiti u medjusobni kontakt.

Uspostavljanje veza sa dalekim radio stanicama ( DX )
Poznavanje i prognoza prostiranja radio talasa, te iskustvo u radu sa radio stanicama su vazni faktori za uspjesno uspostavljanje radio veze sa vrlo udaljenim radio stanicama.

Radio amaterske ekspedicije
U nastojanju da omoguce uspostavljanje radio amaterske veze sa svim dijelovima svijeta, radio amateri organizuju ekspedicije u daleke i egzoticne krajeve svijeta. Uz pouzdanu tehnicku opremu, takve ekspedicije zahtijevaju od ucesnika kreativnost i razvijen smisao za organizaciju.

Uspostavljanje veza refleksijom radio talasa o povrsinu mjeseca ( EME )
Ovo je trenutno najzahtjevniji nacin uspostavljanja radio veza. Razdaljina izmedju dvije radio stanice se premoscuje refleksijom radio talasa o povrsinu mjeseca. Ovakav nacin uspostavljanja radio amaterskih veza zahtijeva visok stepen tehnicke strucnosti i strpljenja, ali i skupocjenu i slozenu komunikacijsku opremu.

Radio amaterski sateliti.
Prvi radio amaterski satelit je lansiran 1961. godine. Danas, najsavremenija generacija satelita dizajniranih i pravljenih za potrebe radio amatera omogucuje i uspostavljanje veza zemlja - svemir. U vecini misija svemirske stanice MIR, jedan od clanova posade je bio licencirani radio amaterski operator.

Uspostavljanje radio veza reflesijom radio talasa o tragove meteora
Uspostavljanje veza sa udaljenim radio stanicama moguce je i koristenjem refleksije radio talasa od jonizirane tragove meteora koje oni ostavljaju dok putuju kroz jonosferu.

Radio Telex ( RTTY i AMTOR )
Ove vrste rada se uglavnom koriste za emitovanje informativnih radio biltena. Ti radio bilteni mogu se primati i upotrebom jednostavnih uredjaja.

Packet Radio
Ova vrsta rada nudi mogucnost slanja i prijema E-mail poruka, putem radija, razmjenu racunarskih programa i distribuciju informativnih radio biltena. Sirom svijeta rasprostranjenu Packet-radio mrezu odrzavaju sami radio amateri. Potrebni dodatni uredjaji su nesto kompleksniji nego oni potrebni za radio telex. Packet-radio mreza u Holandiji je vrlo razvijena.

Digitalna elektronika.
Digitalna elektronika zauzima sve znacajnije mjesto u radio amaterskom hobiju. Uz primjenu digitalne elektronike razvijaju se sve efikasniji uradjaji za potiskivanje suma, poboljsanje kvaliteta govornih komunikacija, filtriranje i moduliranje signala, te generisanje signala raznih frekvencija.

Lista radio amaterskih organizacija


Buducnost radio amaterkog hobija

Nakon masovne pojave racunara i minijaturnih elektronskih sistema, neko ce se zapitati ima li radio amaterski hobi buducnost.

Takodje je uocljivo da su savremeni radio uredjaji koji se mogu povoljno kupiti, superiorni u odnosu na "home-made" uredaje. Nadalje, zakrcenost frekvencijskih podrucja dodijeljenih radio amaterima i smetnje koje uzrokuju ilegalne komercijalne radio stanice sve vise otezavaju uspostavljanje radio amaterskih veza, narocito pocetnicima.

Medjutim, pojava multi-medijalnih racunara, pad cijena tranzistora za visokofekventna podrucja, te pojava kompleksnih integriranih kola i novih materijala i komponenti radio amaterstvu otvara neslucene mogucnosti.


Razno

Ostale informacije o radio amaterstvu

Interesantne publikacije u vezi radio amaterstvom.

Linkovi ka informacijama o proizvodjacima uredjaja, radio amaterskim magazinima, i drugim srodnim temama kao npr. amaterska astronomija, kosmicka istrazivanja i sl., mogu se naci na Home Page za radio amaterstvo

Pocetak ovih stranica VERON radio amaterske stranice na engleskom jeziku Preklopnik na holandski jezik VERON radio amaterske stranice

Last time updated: Thursday, 10-Apr-2003 11:53:19 CEST * 13824

Translated by: Drazen Bonjas, T94CC (ex 9A3KK, YT2KK)

PA0PHB Webmaster