Meester Bartjens

Samenvatting

Vele zaken gaan "volgens Bartjens". Maar wie was meester Bartjes?
 

Meester Bartjens

21 okt 2010     "Hoe veel is 3 maal 363? Merkt: stelt 363 voor U, en de 3 daar men mede vermeren wil, recht onder deze letste 3 die aan de rechterhand staat, zegt 3 maal 3 is 9, die zet beneden 't streepken onder 3, en zijn 9 enen, dan multipliceert de tweede letter 6, 't welk tienen zijn, met 3 komt 18 tienen, of 180; zet 8 voor de 9 enen, en behoud 1 die tien tienen is ofte honderd in gedenken. Multipliceert de eerste 3 welk 3 honderden zijn, met drie, komt 9 honderd, telt een honderd, (die, in uwe memorie is) daar toe komt 10, die zet voor 8 komt 1089" , Op deze wijze leerde meester Bartjens kinderen rekenen.

Maar wie is of was nu Bartjens

Willem Bartjes heeft geleefd van 1569-1638, Hij was nederlands schoolmeester te Amsterdam en in 1618 'Francoysche' schoolmeester te Zwolle.
In 1604 verscheen zijn beroemde rekenboek Cijfferinge, in 1633 gevolgd door Vernieuwde Cijfferinge, dat vele malen herdrukt, en later ook herzien werd.
Tegenwoordig kennen we nog de uitdrukking 'volgens Bartje(n)s': het is juist volgens de eerste beginselen der rekenkunst. Multatuli noemt Bartjens in zijn Millioenenstudiƫn in een adem met Strabbe, Adam van Linz en Aristoteles

De behoefte aan rekenboeken heeft ervoor gezorgd dat de naam van een van de rekenmeesters tot in de huidige tijd bewaard is gebleven. De Willem Bartjens' rekenboek Cijfferinghe werd gedurende de zeventiende eeuw vele malen herdrukt, er werd een tweede deel geschreven en er verschenen bijwerkingen. Tot in de negentiende eeuw werden de boeken van Bartjens herdrukt en bewerkt.
"Het klopt volgens Bartjens" betekent dat er niet getwijfeld hoeft te worden aan de correctheid van een berekening.

(Pieter J.T.Bruinsma, PA0PHB) 

Referenties, informatie:

Wie is wie in Overijssel
Danny Beckers => Cijfferinge
De vernieuwde cyfferinge van Mr. Willem Bartjens

lll