CE, EMC, RFI

Samenvatting

CE markering vijwaart u niet van radiostoringen. Radiostoringen, EMC en RFI worden veroorzaakt door eenvoudige mechanismen, inductieve en capacitieve overdracht en aardlussen. Het is belangrijk om die in een electrisch apparaat te kunnen lokaliseren. Daarna kunnen pas effektieve tegenmaatregelen worden toegepast.
 

CE, EMC, RFI

19 mrt 2010     Dit waren de trefwoorden van de lezing van onze gastspreker Eric Heine.
Velen denken dat de CE richtlijnen voldoende zouden zijn om ons te vrijwaren van storingen op onze radio ontvangst. Helaas heeft dat keurmerk daar helemaal niets mee te maken. Het betekent slechts dat een aldus gemerkt apparaat voldoet aan de Europese richtlijnen met betrekking tot veiligheid en het zorgt voor het opheffen van de ongelijkheid over die zaken tussen de verschillende landen.
De richtlijnen met betrekking tot EMC, Electro Magnetic Compatibility is voor ons belangrijk. Die richtlijnen houden zich bezig met de mate waarin het funktioneren van een apparaat beinvloed wordt door storende electrische en magnetische velden van buitenaf.
De tegenhanger daarvan is RFI, Radio Frequence Interference. Dat geeft richtlijnen over het produceren van electromagnetsiche storingen naar de omgeving.
Radioamateurs hebben duidelijk te maken met EMC, maar evenzeer met RFI. Denk maar aan de storingen veroorzaakt door de straling van de antenne of de ongewilde storingen van eigen huishoudelijke apparatuur, de opladertjes, het computernetwerk, e.d..

Om storingen aan te pakken is het zeer belangrijk om te weten hoe en waar die in een electrische schakeling worden geproduceerd, of opgepikt uit de omgeving. Van belang is dan om de koppelingweg tussen stoorbron en ontvanger te lokaliseren.
Magnetische storingen worden via inductieve koppelingen, lussen en dergelijke overgebracht. Electrische koppelingen door parasitaire capaciteiten.
Twee draden die in elkaars buurt lopen zullen zowel elektrisch als magnetische gekoppeld zijn. De electrische overdracht kan worden gereduceerd met afschermplaten en de magnetische koppeling door de 'lussen' zo klein mogelijk te maken.
In de praktijk komt het er op neer dat men het transport van hoge frequenties zo veel mogelijk moet beperken en de signalen altijd op een laag impedantienivo moet transporteren.
Coaxkabels zouden daar dus aan voldoen, ware het niet dat deze voor hogere frequenties 'lek' zijn. Dubbele afscherming kan hier uitkomst brengen.
Onze aarde is de grootste oorzaak van gestoorde apparatuur. Aarde is een capaciteit van circa 100 millifarad, die opgeladen wordt door de varierende instroom van electrisch geladen deeltjes uit het heelal. De aarde is groot en heeft ook impedantie weerstand en zelfinductie. Je kunt dus niet van een vast aardpunt spreken. Als verschillende apparatuur en schakelingen op verschillende plaatsen 'geaard' worden, onstaat er altijd een spanningsverschil tussen de verschillende aardpunten. Als de bewuste apparatuur dan met electrische draden is verbonden hebben we meteen een lus gemaakt, waar ten gevolge van de verschillen in aardpotentiaal een 'aaardstroom' gaat lopen.
Het recept om de effecten van deze aardstroom aan te pakken is dan ook: Leg alleen het gevoeligste deel van je apparatuur aan aarde en verbindt alle andere massapunten van die apparatuur aan het aardpunt van het gevoeligste apparaat.

Voor het opsporen van storing veroorzaakt door apparatuur, (schakelende), voedingen etc, geld een algemeen advies: Zoek de stroom. Het zijn immers de lussen waarin grote stromen lopen die sterke magneetvelden produceren.

De lezing werd opgeluisterd met een demonstratie en eenvoudige schakelingen waarin het een en ander overzichtelijk werd aangetoond.

(Pieter J.T.Bruinsma, PA0PHB) 

lll