Hans Christian Oersted (1777-1851)
Geschiedenis van de radio

Hans Christian Oersted was de zoon van Soeren Christian Oersted en Karen Hermandsen. Zijn vader was apotheker in Rudkoeping op het eiland Langeland. Hans ontving privaat studie en met zelfstudie een opleiding die hem in staat stelde in 1793 in Kopenhagen aan de Universiteit te studeren. Daar studeerde hij voor apotheker, waar hij in 1797 cum laude slaagde. Hij deed al wat publicaties op het gebied van esthetica en medicijnen, waar hij voor beide een prijs won.

Na 1800 bestudeerde hij het nieuwe 'galvanisme'. In 1801 werd hij beloond met een reis-studiebeurs. Hij bezocht Duitsland en Frankrijk. In 1806 werd hij professor aan de Univeriteit van Kopenhagen, waar hij zijn eerste onderzoek deed met elektrische stromen en geluidsleer. Hij werd de grondlegger van natuurkundige studies van de Universiteit van Kopenhagen.

In april 1820 ontdekte Oersted tijdens een avondles de relatie tussen elektriciteit en magnetisme. Toe hij een experiment voorbereidde voor een van zijn klassen, merkte hij iets op, wat hem verraste. In die tijd hadden wetenschappers tevergeefs gepoogd het verband te vinden tussen elektriceit en magnetisme.

Toen Oersted zijn proeven voorbereidde, om te laten zien, hoe een elektrische stroom uit een Zuil van Volta een draad verhit, bracht hij toevallig een kompas vlak bij een draad, waar stroom doorliep, zag hij dat de naald van het kompas naar de draad begon te wijzen. Oersted was verrast, en herhaalde dit experiment een paar keer. In 1802 had Romagnoni dit effect al ontdekt maar raakte in de vergetelheid.)
Dit bracht hem tot de conclusie, dat een elektrische stroom een magnetisch veld opwekt en het elektromagnetisme was geboren. Hij merkte ook op, dat de naald in tegenovergestelde richting afweek, als ook de stroomrichting werd omgekeerd, maar het had geen effect, als de naald haaks op de draad werd gericht. Aangezien het effect, evenals de stroom, gering was, bestudeerde hij maandenlang dit verschijnsel, en publiceerde in april zijn resultaten, welke spoedig in diverse talen werden vertaald.

De ontdekking van het elektromagnetisch veld werd in 1820 als van zeer groot belang erkend, maar hij liet het verdere onderzoek van elektromagnetisme over aan anderen. Andre-Marie Ampere herhaalde Oersted's experimenten en formuleerde die wiskundig. Oersted ontdekte ook, dat niet alleen een magnetische naald afweek bij een elektrische stroom, maar dat een elektrisch geladen draad ook door een magnetisch veld wordt afgebogen, dus de basis voor het maken van een elektromotor.

Oersted exprimenteerde ook de verdichting van gassen en vloeistoffen en diamagnetisme. In 1820 ontdekte hij piperine, een van de scherpe bestanddelen van peper, en in 1825 prepareerde hij metalische aluminium.

Oersted (Oe) is de eenheid van magnetische veldsterkte:

De Oersted wordt bepaald door de veldsterkte te meten in een vacuum op een afstand van 1 centimeter van een geijkte magnetische pool. Een veld van 1 Oersted wekt een magnetische kracht op van 1 Gilbert per centimeter van de geleider.

(Uit The Electric Franklin Home Page)
Dit artikel verschenen in het PI4WNO-bulletin.
Onderzoek door PA0PIM, bewerkt door PA0PHB.