Tot 1919 wordt radio, die op dat moment nog
de draadlooze
heet, toegepast voor zakelijke doeleinden. In eerste instantie
is de 'draadlooze telegraphie' een medium dat vanaf ongeveer
1900 contact met schepen mogelijk maakt, daarna komen er ook
andere toepassingen zoals tijdsignalen, weerberichten, beurs
berichten etc. Voor al deze 'draadlooze berichten' wordt in
eerste instantie morse gebruikt, ondertussen zijn er ook enkelen
op de wereld die experimenteren met het overbrengen van
spraak en muziek. Belangijk hierbij was het gebruik van
radiolampen voor het uitzenden van radiosignalen.
De Nederlander Idzerda wordt beschouwd als de pionier van de
omroep, op 6 november 1919 verzorgde hij de eerste omroepuitzending
ter wereld. (Als omroepuitzending wordt gedefinieerd een
uitzending met een verstrooiend karakter voor algemeen publiek
dat tevoren werd aangekondigd en regelmatig karakter had.)
Idzerda is op 26 september 1885 geboren in het Friesse Weidum
als Hanso Henricus Schotanus à Steringa Idzerda, zoon van een
plattelandsarts. Na zijn elektrotechnische opleiding vestigde
hij zich in Den Haag. In 1914 richt hij zijn eerste bedrijf op:
'Technisch bureau Wireless'. In eerste instantie was het Nederlandse
leger zijn belangrijkste klant. In 1918 veranderde hij
de naam van zijn bedrijf in 'Nederlandse Radio Industrie'.
Onder deze naam start hij met de verkoop van zijn
eigen radiolamp, Philips-Ideezet, die hij exclusief bij Philips liet maken.
Deze radiolamp betekende een belangrijke vooruitgang in de
ontvanger-techniek waar op dat moment hoofdzakelijk nog gebruik
werd gemaakt van kristal detectoren. De radiolamp betekende ook
een omwenteling bij het maken van zenders. Met de vonkenzenders
die tot dan toe voornamelijk werden toegepast was het vrijwel
niet mogelijk spraak en muziek uit te zenden.
Al snel was Idzerda een pionier op dit gebied, begin 1919 begon
hij met experimenten met het uitzenden met de door hem ontwikkelde
9 watt 'generatorlamp'. Op 14 augustus 1919 kreeg hij zijn
officiele vergunning om te mogen uitzenden. Aan deze vergunning
waren de roepletters PCGG verbonden. Overigens ontving Philips
tegelijkertijd een vergunning met de roepletters PCJJ, Philips
maakte hier pas in 1927 gebruik van.
Op 6 november 1919 zet hij met zijn Soiree Musicale, die hij
tevoren in de krant aankondigde, was hij op 6 november 1919 de
eerste 'omroepuitzending' op zijn naam. Uit zijn advertentie
blijkt duidelijk zijn doel: verkopen van apparatuur.
Idzerda was uitermate populair bij de amateurs. Ook in Engeland
had hij vele bewonderaars.
Idzerda zond zijn programma's uit van 1919 tot 1924, overigens
met hindernissen. In 1923 moest hij enige tijd zijn programma's
staken omdat buren ovelast ondervonden van zijn elektrische
generator. Ook werd Idzerda geplaagd door geldzorgen. Door het
uitzenden van reclameberichten en door sponsoring van de Engelse
Daily mail wist hij extra geld binnen te krijgen, ook de NVVR
(Nederlandse Vereniging Voor Radiotelegrafie) droeg enige tijd
bij aan de financiering van uitzendingen. De meeste kosten voor
de uitzendingen droeg hij zelf. Uiteindelijk ging zijn
Nederlandse Radioindustrie in 1924 failliet. Ondertussen was ook de
NSF (Nederlandse Seintoestellenfabriek) in Hilversum begonnen
met het verzorgen van radiouitzendingen.
(World of Wireless)
